ادبیات کهن ایران یا منظوم است و یا منثور (و گاه توأمان یعنی نثر و نظم با هم)؛ و به یک اعتبار به دو قسمت مهم تقسیم می‌شود: حماسی و عشقی. گنجینة ادبیات داستانی قدیم ایران عمدتاً بر این دو گروه مشتمل است: یا حماسی است یعنی توصیف اعمال پهلوانان و بیان رشادتها و مردانگیها و از جان گذشتگیهایشان و افتخاراتی که برای قوم، میهن، ملت و یا شخص خود به ارمغان آورده‌اند که مثل اعلا و نمونة، کامل آن شاهنامة حکیم بزرگوار ابوالقاسم فردوسی طوسی است، و یا عاشقانه است که شاید سخن گفتن از احساسات شخص باشد اما با مضمون وسیع و توصیف «من» برتر و گسترده‌تر شاعر. به عبارتی، بیان عشق است بین دو جنس مخالف و بی‌تابیها و دلبستگیهایشان که نمونه مثال زدنی آن داستانهای حکیم نظامی است. چون: خسرو و شیرین، شیرین و فرهاد و ...